Solar buitendouche recycling verplichting: WEEE voor metaal?

Je staat net onder de douche en het water is heerlijk warm. Buiten. Zonder een cent aan gas te verbruiken.

Dat is het wonder van een solar buitendouche Maar dan komt die vervelende vraag: als het apparaat na jaren trouwe dienst het begeeft, wat moet je dan met die bak koper, aluminium en die dure solar panelen? Mag je het zomaar bij het grofvuil zetten? Nee, eigenlijk niet. Er zit een heel verhaal aan recycling verplichtingen vast, en ja, dat raakt ook jouw metaal.

Wat is WEEE eigenlijk voor een beest?

WEEE klinkt als een vreemd geluid, maar het staat voor Waste Electrical and Electronic Equipment. In gewoon Nederlands: afgedankte elektrische en elektronische apparatuur.

Denk aan je oude koelkast, kapotte laptop, en dus ook die solar buitendouche waar je zo van hield. De wetgeving is in het leven geroepen omdat al die spullen best gevaarlijke stoffen bevatten. Lood, kwik, cadmium. Stoffen die je niet zomaar in de grond wilt hebben.

Voor ons als consument betekent het simpelweg dat we een apparaat niet zomaar in de kliko mogen gooien.

Er zit een heel systeem achter van inzamelen, recyclen en verwerken. Het doel is om grondstoffen terug te winnen. Dat is goed voor het milieu en voor onze portemonnee op de lange termijn. Het is een Europese regel, dus ook in Nederland moeten we ons eraan houden.

De kern van de wet is producentenverantwoordelijkheid. Degene die het apparaat op de markt brengt, moet zorgen voor de inname en recycling.

Dat betekent niet dat jij als koper nergens om hoeft te geven. Integendeel. Jij bent de schakel die het apparaat aanbiedt voor recycling. Zonder jou werkt het systeem niet. Dus, als je een solar douche koopt, zit er vaak al een bijdrage voor recycling in de prijs verwerkt.

Is een solar buitendouche elektronica of gewoon metaal?

Hier wordt het interessant. Een solar buitendouche is een vreemde eend in de bijt.

Aan de ene kant is het een stuk pijp en een bak water.

Aan de andere kant zit er een pomp in, vaak een accu en zonnepanelen. Die panelen en de pomp maken het een elektronisch apparaat. Daarom valt het onder de WEEE regelgeving.

Het is niet zomaar oud ijzer. Neem een model als de Elipse of de Aquasolar.

Deze douches hebben vaak een opzetstuk met zonnecellen die het water verwarmen. Soms zit er een elektrische pomp op om de waterdruk te verhogen. Als je deze onderdelen loshaalt, heb je te maken met complexe materialen. Het metaal van de leidingen is makkelijk te recyclen, maar de zonnepanelen vereisen gespecialiseerde verwerking.

Stel je voor: je koopt een solar douche voor €350. Je gebruikt hem vijf jaar en dan is de pomp kapot.

Je kunt de pomp vervangen, maar soms is de douche zelf aan vervanging toe. Je kunt de metalen delen niet zomaar op een hoop gooien. De WEEE wetgeving eist dat de elektronische componenten gescheiden worden verwerkt.

Dit voorkomt dat giftige stoffen in het milieu komen. De verleiding is groot om de boel te demonteren en het aluminium naar de schroothandel te brengen.

Dat mag voor het metaal zelf, maar de elektronische delen moeten apart. Een solar douche is een combinatie van materialen. Plastic, RVS, koper en de elektronica.

Elk materiaal heeft zijn eigen recyclingpad. De WEEE regel zorgt ervoor dat dit netjes gebeurt.

De werking: van douche naar grondstof

Hoe gaat dat in zijn werk? Als je besluit om je oude solar douche weg te doen, zijn er een paar stappen.

Ten eerste: de winkel of het afvalpunt. Veel winkels waar je een buitendouche koopt, nemen je oude apparaat terug. Dit heet de innameplicht.

Ze zijn verplicht om dit te doen, vaak gratis of tegen een kleine vergoeding.

Dit is onderdeel van de zogenaamde "Reverse Logistics". Stel je koopt een nieuwe solar douche bij een tuincenter. Je vraagt of ze de oude meenemen. Ze zetten deze in een speciale container.

Vervolgens wordt het transport naar een gespecialiseerde verwerker geregeld. Daar begint het echte werk.

De apparaten worden uit elkaar gehaald. De zonnepanelen worden ontdaan van silicium en glas. De koperen leidingen worden gestript.

De accu's, als die aanwezig zijn, gaan naar een lood- en zilverrecycler.

Het aluminium frame van de douche wordt gesmolten voor nieuw materiaal. Het kunststof wordt vermalen tot korrels voor nieuwe producten. Het doel is een recyclingpercentage van minimaal 70% tot 80% voor dit soort apparaten.

Dat is een flinke opgave, maar het werkt. Een specifiek voorbeeld: de "Quick" solar douche van het merk Freetime.

Deze heeft een opvangbak van kunststof en een metalen statief. De solar mat zit erop vastgemaakt.

Bij recycling moet de lijm worden verwijderd om het plastic en de zonnecellen te scheiden. Dat kost moeite, maar het is nodig voor de kwaliteit van de gerecyclede grondstoffen.

Prijzen en modellen: Wat kost het en wat levert het op?

De prijzen van solar douches variëren enorm. Je hebt de goedkope varianten vanaf €50 tot €100.

Dit zijn vaak simpele modellen zonder elektrische pomp, alleen een zonne-energie slang.

Deze vallen onder de WEEE regel, maar omdat ze weinig elektronica bevatten, is de recyclingbijdrage laag. Ze bestaan vooral uit kunststof en simpele metalen. De middenmoot, rond de €200 tot €400, biedt meer mogelijkheden.

Denk aan de SunShower of douches met een opvangbak van 20 liter. Let bij de installatie ook op de waterafvoer van de solar douche. Deze modellen hebben vaak een betere afwerking en soms een kleine pomp.

De recyclingkosten zijn hier wat hoger door de aanwezigheid van de elektronica. De verwerkingskosten voor de afvalverwerker liggen vaak tussen de €5 en €15 per apparaat, verwerkt in de aanschafprijs. De high-end modellen, boven de €500, hebben vaak RVS leidingen en geavanceerde zonnepanelen. Deze gaan langer mee, maar zijn complexer om te recyclen.

RVS is makkelijk te recyclen, maar de lasnaden en de combinatie met andere materialen maken het lastig.

De WEEE bijdrage voor deze categorie kan oplopen tot €10-€20, afhankelijk van het gewicht en de samenstelling. Als je een solar douche koopt, let dan op het WEEE logo. Vaak zie je een doorgestreepte afvalbak op wielen op de verpakking.

Dit betekent dat de producent zijn bijdrage heeft betaald. Koop je een model zonder dit logo bij een illegale handelaar?

Dan loop je het risico dat je later zelf opdraait voor de afvoerkosten. Beter is het om te kiezen voor gerenommerde merken zoals Starline of Splash, die zich netjes aan de regels houden.

Praktische tips voor jouw solar douche

Wat moet je nu doen met je oude solar douche? Allereerst: scheiden is het toverwoord.

Haal de accu eruit als die los zit. Doe deze in een plastic zak en breng hem naar de supermarkt waar ze batterijen inzamelen.

• Check de handleiding: soms staat er precies in hoe je het apparaat moet demonteren voor recycling.
• Bel de gemeente: vraag naar de mogelijkheden voor grof vuil of e-waste. Soms organiseren ze een inzamelactie.
• Verkoop losse onderdelen: is de zonnepanel nog goed? Misschien kun je deze hergebruiken voor een ander project, zoals een tuinlamp.
• Let op bij aankoop: kies voor een duurzaam model. Een RVS buitendouche gaat langer mee en is beter te recyclen dan een goedkoop plastic model.

De rest van de douche kan naar het afvalstation of naar een innamepunt bij een tuincentrum. Denk ook aan de solar buitendouche veiligheid. Gooi nooit een solar douche in de brand container. De materialen kunnen giftig zijn of ontploffen onder hoge temperatuur.

Het water uit de tank moet eerst leeg zijn. Spoel eventuele chemicaliën (als je die gebruikt hebt voor onderhoud) door de gootsteen, maar niet de hele tank vol chemicaliën in het milieu gooien.

Als je twijfelt over de status van je apparaat, neem dan contact op met de winkel waar je hem gekocht hebt. Zij weten precies hoe het zit met de WEEE regelgeving voor hun producten. Het is hun verantwoordelijkheid om je te informeren.

Zo draag jij bij aan een schoner milieu, zonder dat het je al te veel moeite kost. En dat voelt goed, na een warme douche.